بیر نیسگیل لی خاطیره 1


21 آذر  بهانه سینه ،آتام دان بیر خاطیره ؛

 

بیرینجی بولوم :

 

سحرين يئلي ساري تئللي سونبوللره سئغال چكمكدير . هر طرفه ييرقالانان چانقيل داشي كيمي سونبوللر، سانكي يئل قوشونونون دوشونده سورگون آپاريلير . آتاملا بيرليكده «تارلا»نين بير يانيندا دوروب ايلاهينين بيزلره اسيرگه مه ين بو باغيشينا گوز تيكيريك . ايستي دوشمزدن اونجه بو سونبوللري ، بيچمه لييك آخي بيچيلمسه يايين ايستي سينين دوشونده «وغه نه ييب» داها بيچيم اوچون ال وئرمز ... 

ادامه نوشته

قره داغ زلزله سی

دوقطعه شعر ترکی ، تقدیم به زلزله زدگان قره داغ

قطعه اول (غزل) را روز دوم زلزله و قطعه دوم را چهار روز بعد از زلزله سروده ام .

 قطعه اول را ، روز یکشنبه 12/6/91 در برنامه زنده « ائل گولو» شبکه سهند برای هموطنانم خوانده ام و قطعه دوم ( آزاد) توسط مجری برنامه ائل گولو آقای فرشباف دو روز بعد حین شروع برنامه زنده قرائت شده است . متاسفانه بعلت گرفتاری که داشتم ، بیش از شش ماه است که نتوانسته ام مطالبی در وبلاگم بگذارم . اینک که فراغتی یافته ام ، این اشعار را تقدیم می کنم : ...          

    

 

 

ادامه نوشته

اوغوز بایرامی

       ظفرله ، سئوينج له ؛ بايرامينيز موبارك

 

« به عقیده ترکها و اجداد آنها، هستی از سه عنصر آتش،باد وخاک پدید آمده است. در بین مردم آذربایجان چهارشنبه های آخر سال به ترتیب با اسامی چهار عنصر طبیعی مشخص شده است که عبارتند از: سو چرشنبه سی" (چهارشنبه آب) ، "اود چرشنبه سی" (چهارشنبه آتش) ، "یئل چرشنبه سی" (چهارشنبه باد) و "توپراق چرشنبه سی" (چهارشنبه خاک) ...

به باور و اعتقاد نیاکان ما، "یئل، اود و سو" به مهمانی توپراق می روند و در معبد توپراق جمع می شوند و روزهای سخت، زمستانی را که توام با قحطی و فلاکت و سختی بوده است بر  او عرضه می دارند و الهه توپراق را به بیداری دعوت می کنند و این چهار الهه دست در دست همدیگر با خواندن این شعر:

   سو گلدی ها، اود گلدی ها، یئل گلدی         تزه عؤمور تزه تاخیل ایل گلدی

ادامه نوشته

(قره داغدا آدلارا بیر باخیش / انگرد)

انگرد

انگرد ( انگرت ، انگت ، انگد ) ، انجرد ( محرف عربي انگرد ) ؛ نام روستايي زيبا و ييلاقي با چشمه هاي جوشان در 36 كيلومتري شمال غربي شهرستان اهر بوده ، نيز نام روستاي باستاني كه فقط محل آن مشخص است و با نام « كت يئري » در ورزقان ، بخش مركزي ، دهستان اوزومديل شمالي و 4 كيلومتري روستاي توخوم ديل واقع شده است .( اين اثر در تاريخ 27 اسفند 1387 با شمارة ثبت 26424 به عنوان يكي از آثار ملي به چاپ رسيده است ). ايضا نام تپه اي مرتفع در نزديكي روستاي « نوغه دي » در حومة هوراند مي باشد . روستاي انگرد با روستاهاي زندآباد ( نام اصلي اين روستا « ساراي » مي باشد ) ،روستاي ويران و خالي از سكنة لامان ، و ييلاق هاي ؛ ياراليجا و ييلاق هاي پشت كوه شيور همسايه مي باشد ...
ادامه نوشته

یادی از استاد بارز

هرگز نميرد آنكه دلش زنده شده به عشق . . .

عشق ؛ وه اين عشق ، چه قاموس زيبايي است .چقدر دلنيش است . چه واژة دلربايي است اين عشق . اما در عين زيبايي و دلربايي عجب واژة پر دردسري است ، عجب درياي پر طلاطمي است اين عشق . دريايي كه كشتي آن ناخدايي ندارد ، سكاني ندارد ، توقفي ندارد ، ساحلي ندارد . مفهومي است سهل و ممتنع . در حالي كه آسان به نظر مي رسد در عين حال مشحون از مشكلهاست : «كه عشق آسان نمود اول ، ولي افتاد مشكلها . . .
ادامه نوشته

    « اوستاد بارز ، وفات ائتدي »

بوگون صوبح چاغي( 24/8/1390 ) " اوستاد عباس بارز " ، آذربايجانين نهنگ شاعيري ، اهر شهرينين خسته خاناسيندا دوخسان ياشيندا ، دونياسين ده ييشدي .  بو ضايعه ني ،   بوتون آذربايجان   شعر و ادب هوس كارلارينا و اوزلليكله سايين عايله سينه تسليت دئييرم . باشينيز ساغ اولسون . انشا ا... ياخين گله جكده بو آدليم شاعيرين حيات و ياراديجيليغينا درين شكيلده باخاجاغيق . بو شعري اوز اوستاديمين رثاسيندا ، ائله بوگون يازميشام :                                           

                      " غم شاعيري"

سن سيز باتيبدي ياسه، ميخانه غملي غملي

غم غصه دن جالاندي ، پيمانه غملي غملي

شام سوندو ؛ صوبح آچيلدي قانلي سحر چاغيندا

اود توتدو حسرتيندن ، پروانه غملي غملي

غم شاعيري يارانميش ، غمدن ايراق اولانماز

اولموش بلالي عومرو ، افسانه غملي غملي

بيت الحزن اولوبدور ، محفيل لر ايندي سن سيز

قاره گئييب سيزيلدار ، كاشانه غملي غملي

بير تور چكيبدي غمدن ، قان ياش توكوب اييلدر ؛

"ياسلي ساوالان " اولموش  ، غمخانه غملي غملي

ماتمده « ائل داياقي » ، گئت ميش اونون داياقي

شربت اولوب داي آغي ، پيمانه غملي غملي

هر كيم ائشيددي دوندو ، بو فاجعه اوجوندان

ديوانه غملي غملي ، فرزانه غملي غملي

باخ كي قيامت ائتميش ، شعر و غزل ده "بارز "

شاعيرلرين جمعينده دوردانه ؛ غملي غملي

هر بيتي بير صنم تك ، ناز ايله دفترينده

هر بير ورق اولوبدور بتخانه غملي غملي

ايللر اوتر كي بيرده ، بارز كيمي ضييالي

شعر و ادب ده گلسين ، ايمكانه غملي غملي

جننت ده يئر توتوبدور ، پير و مرادين " انباز "

آخشام تفال ائتديم ، قرآنه غملي غملي

 

فولکلور خزینه سیندن (سایاچی سوزلری)

ساياچي سوزلري

بخشي از فولكلور مردم آذربايجان كه در اصطلاح عامه به «ساياچي سوزلري » معروف است عين و بازماندة سروده هاي مقدسي است كه مردم عهد «شامانيزم» در ستايش حيوانات اهلي ، خورشيد ، كوه ، زمين ، آب ، باران ، ستارگان ، گياهان و مانند آن سروده اند. آيين شامانيزم كه مردم ما قبل از تشرف به دين مبين اسلام ، مومن به آن بودند ؛ روي اصل طبيعت پرستي و احترام و ستايش به حيوانات ، عناصر و مظاهر سودرسان طبيعت بنياد نهاده شده است كه بعد از آمدن اسلام رنگ و بوي اسلاميت به خود گرفته است ...

 

ادامه نوشته

غزل (آتماز)

« آتماز »

چوخ داش آتيلار ، هر آغاجين ميوه سي اولسا

ديوانه ده هئچ سروه  ، گولوم داشيني آتماز

نامردلره خرج ايله مه گل شعريني شاعير

البته كي زرگر چوله داشقاشيني آتماز

ادامه نوشته

قره داغدا آدلارا بیر باخیش (آس)

آس

روستای آس (هاس) در 35 کیلومتری جاده اهر به طرف کلیبر است این روستا در دامنه شرقی کوه «هاس داغی» واقع شده است از طرف شرق به روستاهای ساری بولاغ و اؤزبت و از طرف شمال با روستای ارمینان و از طرف غرب با روستای کؤرديلر و جنوب با روستای تزه کت هم مرز می باشد . تپه «خئرسئق» در قسمت شمالی این روستا می باشد،
ادامه نوشته

نژادپرستی

 

نژاد پرستي ، آريا ئيسم و تبعات آن درایران

نژادپرستی واژه منفور و مجعولی است که در طول تاریخ اندک پیدایش خود باعث جنگ و خونریزی و از بین رفتن منابع عظیم نیروی انسانی و سرمایه های هنگفت بشریت شده است . این عقیده و منش نادرست و مذموم از جانب هر قومی مطرح و دامن زده شود امری ناپسند و در خور سرزنش است مقاله زیر به تبعات نژادپرستی و آریائیسم در دوره رژیم ستمشاهی پهلوی می پردازد : "نژاد پرستي ، آريا ئيسم و پان ايرانيسم ، ساخته دست نويسندگان و روشنفكران سرخورده ای است که با بهره گيري از این تفكر پوچ و غير علمي به تاريخ سازي و افسانه پردازيهاي آريا محورانه پرداخته و در اين راه از افسانه هاي فردوسي گرفته تا نظرات جعلي اروپائيان و حتي آيات مقدس قران سوء استفاده كردند و با تحقير و سركوب ايرانيان غير فارس عقده هاي رواني خود راتخليه کردند...

ادامه نوشته

قره داغدا آدلارا بیر باخیش (اوزان)

    اوْزان

«اوزان » نام يكي از روستاهاي ساحلي رود ارس در منطقة خدافیرين مابين روستاهاي مرزي « آشيقلي »  و « ايبراهيم سمي» مي باشد . به باور اهالي و افسانه هاي اساطيري منطقه ، در ايام بسيار دور دوازده شهر در ساحل رود ارس ساخته شده بود كه مركزيت آن با شهر قديمي اوزان بود . 
ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش (خونیه )

   مراجعان محترم

از این به بعد ادامه سلسله مقالاتی که در دوهفته نامه گویای اهر درج می شد را باعنوان  جدید       «نگاهی اتیمولوژیک به اسامی کهن در قره داغ »     

قبل از درج آن در این وبلاگ در مجله " آفتاب آذربایجان " بخوانید . این مجله را می توانید از مطبوعاتی کیهان در اهر - آقای اعلم الهدا تهیه کنید . با تشکر

خونيه

اين روستاي بزرگ و آباد در پنج كيلومتري شهرستان اهر واقع شده است . خونيه روستايي است  با فرهنگ كه از قديم الايام مامن و مسكن علماي بزرگ بوده است . نام اين روستا با تلفظ هاي : خونيق ( ثبتي و اداري ) ، خونيه ، خوي نه / خوي نا ( تلفظ محلي ) خوانده مي شود . از آنجايي كه عموما تلفظ هاي محلي قابل اعتماد و استناد مي باشد ما نيز در اين مقوله اسامي مصطلح محلي را بكار برده و بر اين اساس به ريشه يابي و وجه تسميه نام اين روستا خواهيم پرداخت .
ادامه نوشته

خاطیره

·       ساوالان دا ؛ اوره ك دويونتولريم

 

ساهاتيما باخيرام ؛ اوچ ياريمي گوسترير باشيمين اوستونده آي ؛ نئچه ائلچي سي اولان ، اوتانجاق قيزلار كيمي ، قيرجاناراق قاش گؤز آتير . آدديملار قيسا آتيلير ، نفسلر يوكسلير . اردبيل شه هري آياغيميزين آلتيندادير . اردبيل دن چكيلميش بير يول كي حيران گديگينه قدر چيراغلارلا ، نيشان لانيب ، اؤزونو گوسترير . سكوت قوشونو ساوالان داغيني باسقي آلتيندا ساخلاييب
ادامه نوشته

غزل - سورا گئت

« سوْرا گئت »

 

گئتمه دؤز ، صبر ائله بير دم ، سورا گئت

قوْي سينيخ كونلومه مرحم سورا گئت

بير آياخ ساخلا گولوم ، سويله نه دير تعجيلين

سني تانري بو قده ر ايله مه چم خم ، سورا گئت

بير كره كج باخيشينلا جانيما بير اود سال

حياتي من سئفيله ، ايله جهنم سورا گئت

سن اولاركن قوروموشدو گوزومون قان ياشي

گل بو ذيحجه ني سن ائتمه محرم ، سورا گئت

مين كره سن مني قورتاردين اولومده ن ، گوزه ليم

اولوره م ، بير داها عيسا كيمي وئر دم ، سورا گئت

منه بسدير اوْ آلا  گوزلريوون خاطره سي

باس مني باغرينا اي لبلري زمزم ، سورا گئت

« انباز » ين قوردوغو كاشانه ني ويران ائله دين

شان ليگي ائمه گينن ، شاعيره ماتم ، سورا گئت

جواب

       « اعلام پايان حيات سلسه مقالات « نظري بر نام ها در قره داغ » از سوي دو هفته نامة گويا »

 ستون « نظري بر نام ها در قره داغ » نوشتة اين حقير كه دردوهفته نامة گوياي اهر به مدت يكسال ونيم درج مي شد و به وجه تسميه و ريشه يابي اسامي شهر ها و روستاهاي منطقة قره داغ با استناد به منابع تاريخي ، اساطيري و فرهنگ لغات تركي و فارسي ، مي پرداخت ، چاپ آن از سوي اين نشرية  با انتشار يك به اصطلاح « نقد » كه از سوي فردي كه خود را زير نام مستعار « صائب اهري » پنهان كرده بود متوقف شد .
ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش( دایلار )

دايلار

« دايلار/ دايي لار ) نام روستايي واقع شده در حومة اهر ، مابين جادة اهر و تبريز است . در مورد وجه تسمية احتمالي آن نظراتي به شرح زير داده مي شود . اين نام از تركيب عنصر ؛ داي / دايي و پسوند « لار » تشكيل شده است .
ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش ( آغ بولاق )

آغ بولاق

روستاهاي « آغ بولاق » سفلي و عليا در دهستان اوزومديل شمالي ، بخش مركزي شهرستان ورزقان واقع شده اند .   واژة آغ بولاق از تركيب دو عنصر ؛ « آغ / آق » + « بولاق / بولاغ » به وجود آمده است .  جهت نتيجه گيري بهتر معني و مفهوم « آغ بولاق » ، آن را در مقوله هاي متفاوت بررسي وتحليل مي كنيم .
ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش(آللي)

آللي

« آللي » نام روستايي است در حومة شهرستان اهر ، در مسير جادة اهر – مشكين شهر ، درضلع جنوبي روستاي « نودوز » و در دامنة رشته كوه قوشا داغ واقع شده است . در مورد وجه تسميه و معنا و مفهوم آن نظراتي به شرح زير داده مي شود .
ادامه نوشته

قوشما (کیم لیک )

           (( كيم ليك ))

 اسكي بير كوتوكدن قالخان توستويم

قويلانيبدي كوله آتشيم منيم
گول آچيب سينمده قارا تيكانلار
سوواريب اونلاري گوز ياشيم منيم

تنتي سه‌ده قلم، تووشه‌مه‌ز سوزوم
آري‌يار حق‌ايله ناحقي گوزوم
سيللي‌ده‌ن قئزاريب ياناغيم اوزوم
درد و محنت اولوب سيرداشيم منيم

وطن تورپاغيندا يئرلي بير داشام
اولمازكي هر سئله سيرييم آشام
صنعت ميدانيندا چوخوندان باشام
قاريشماز هر باشا بو باشيم منيم

دوشمن وئرن بالي آجي بيلميشم
ديليمي باشيمين تاجي بيلميشم
وطن قئزلاريني باجي بيلميشم
آرخام كمگيمدي قارداشيم منيم

باشقا شعرلرده‌ن شعريم باج آلار
الهي قدرت‌دن دولوب گوج آلار
جهد ايله‌سم وطن شعري اوجالار
“انباز” ام زاي اولماز تلاشيم منيم

 

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش( ورزقان )

ورزقان

وَرْزقان یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی است که در بخش مرکزی شهرستان ورزقان واقع شده‌است و مرکزاین شهرستان می‌باشد که در سابق یکی از بخش‌های شهرستان اهر بوده‌است. این شهرستان که در ۴۰ کیلومتری غرب اهر و ۷۸ کیلومتری شمال تبریز واقع شده‌است،  از سمت شرق به شهرستان اهر، از سمت غرب به شهرستان‌های مرند و شبستر، از سمت شمال به شهرستان‌های کلیبر و جلفا و از سمت جنوب به شهرستان تبریز محدود شده‌است.
ادامه نوشته

غزل (غم دنیزی)

« غم دنيزي »

عؤمروم شوشه سي سينماقا بير طيلسيمه بتدي

هيجرينده بو كونلوم اوزولوب بير سيمه بتدي

سن امر ائله سن ، جان قويارام من قدمينده

عشقينده فدا اولماقا جانيم ، هيمه بتدي

ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش(هوری بره )

هؤري بره

« هؤري بره » نام يكي از روستاهاي هوراند است كه در دهستان (ماهال )ديكله از توابع قره داغ ، بين مجيد آباد و هوراند واقع شده است . به نظر ما وجود روستاها و مناطقي با نام هاي : هؤري بره ، هورات ، هوواي ، هواي دره ، هؤرووشه و ... در قره داغ بي ربط به وجود تمدن بزرگ « هوري ها ( ميتاني ها ) » نمي تواند باشد .
ادامه نوشته

شعیر ( داغلار )

قره داغين  اوجاغيندا

كؤله دونمز  كوزون داغلار

اوبا اوبا ، اويماق اويماق

اوزولرمي سؤزون داغلار؟

ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش(دیزمار)

ديزمار

ديزمار نام دو ماهال ، بنام هاي « ديزمار غربي » و « ديزمار شرقي » ، از هيجده ماهال قره داغ در شهرستان ورزقان واقع شده است . در مورد وجه تسميه و علت ناميدن آن نظراتي داده شده است : « در سال ۲۰۰۰قبل از ميلاد در عصر
ادامه نوشته

زبان ترکی

حاشيه اي برزبان و ادبیات تركي آذربايجاني و قواعد نوشتاري آن

بخش اول

«منشا زبان تركي را كوههاي اورال – آلتاي ( شمال تركستان در مجاورت كشور چين ) دانسته اند كه به مرور ، در اثر جابجايي و كوچ هاي قومي و يا تهاجمات ، به بخش هاي بزرگي از آسياي مركزي و گوشه هايي از اروپا رسيده است ... نخستين آثار برجستة مكتوب زبان تركي به تشكيل دولت « گؤك تورك » ( ترك هاي آسماني ) همزمان با دورة حاكميت ساسانيان در ايران ، مربوط است .
ادامه نوشته

اوجا داغلار ( گرایلی )

سايين شاعير، « چنگي » بي و اونون « اوجا داغلار » آدلي شعر چلنگينه ايتحاف

 

اولوسومون اوْجاغي دير

اوجا داغلار ،  اوجا داغلار

تورك ائليمين داياغي دير

اوجا داغلار ، اوجا داغلار

ادامه نوشته

جوابیه

 جواب به رهگذر عزيز! وهم مسلكش ، مورخ گرانقدر

سلام ممنونم از اينكه نظر خودتان را نوشته ايد . چون آدرس ، وبلاگ يا تلفني از شما نداشتم جواب شما را نوشته و در لينك خود مي گذارم . اميدوارم اين مختصر در تنوير افكار شما و كساني كه مثل شما مي انديشند ، بوده باشد .
ادامه نوشته

غزل ( شانلی قره داغ )

« قره داغ »

 

گول چيچكلي وطنيم ، اي گول عذاريم قره داغ

اوره گيم هم ديله ييم ، نازلي نيگاريم قره داغ

ادامه نوشته

قره داغدا آدلارا بیر باخیش ( هومای)

هوماي

« هوماي » نام دو روستا از توابع اوزومديل قره داغ است كه در23 كيلومتري باختر شهرستان ورزقان واقع شده است . در بارة وجه تسميه و علت نامگذاري آن نظراتي به شرح زير داده مي شود .
ادامه نوشته

قره داغ دا آدلارا بیر باخیش ( کاسانا )

كاسانا

روستاي كاسانا در 12 كيلومتري شهرستان اهر واقع شده است . نام اين روستا از تركيب دو عنصر « كاس » + « آنا » تشكيل شده است . در مورد معني و وجه تسمية احتمالي آن نظراتي در دو بخش ، به شرح زير داده مي شود : احتمال اول : « «كاس» كه به شكل هاي قاس ، قاز و كاز نيز به كار گرفته مي شود ، به مفهوم « بلند » مي باشد .
ادامه نوشته